Nocą nad grządką może pojawić się duży, ciężki owad, który wygląda, jakby całe życie spędzał pod ziemią. Czy turkuć podjadek lata? Tak, ale dotyczy to przede wszystkim dorosłych osobników, a ich lot jest krótki i dość ociężały. Wyjaśniam, kiedy można go zobaczyć w powietrzu, jak odróżnić go od innych owadów oraz co zrobić, gdy jego korytarze zaczynają niszczyć rośliny.
Dorosły turkuć potrafi latać, lecz większość życia spędza pod ziemią
- Tak, dorosłe turkucie latają, ale robią to głównie w okresie godowym i podczas szukania nowych miejsc.
- Nimfy nie mają rozwiniętych skrzydeł, dlatego poruszają się wyłącznie w glebie.
- Lot jest zwykle krótki, ciężki i wykonywany po zmroku, zwłaszcza przy ciepłej pogodzie.
- Największe szkody powodują nie same przeloty, lecz podziemne korytarze i podgryzanie korzeni.
- W ogrodzie najlepiej zacząć od rozpoznania śladów i metod mechanicznych, zamiast od przypadkowych preparatów.
Tak, dorosły turkuć podjadek potrafi latać
Dorosły turkuć podjadek ma dwie pary skrzydeł. Przednie są krótkie i skórzaste, a tylne większe, wachlarzowate i umożliwiają lot. W spoczynku skrzydła układają się wzdłuż ciała, dlatego podczas szybkiego oglądania łatwo ich nie zauważyć.
Nie jest to jednak sprawny lotnik na miarę pasikonika czy ważki. Owady te poruszają się ociężale i na niewielką odległość, zwykle tylko tyle, ile potrzeba do znalezienia partnera albo nowego siedliska. Ja traktuję skrzydła turkucia jako dodatek do jego podziemnego trybu życia, a nie jego główny sposób przemieszczania się.
| Stadium rozwojowe | Skrzydła | Czy lata? | Znaczenie dla ogrodu |
|---|---|---|---|
| Nimfa | Brak w pełni rozwiniętych skrzydeł | Nie | Kopie korytarze i może uszkadzać młode rośliny |
| Dorosły osobnik | Dwie pary skrzydeł | Tak, krótko i ciężko | Rozmnaża się, zasiedla nowe miejsca i żeruje w glebie |
Duże, dorosłe osobniki osiągają zwykle około 4-6 cm długości. Jeśli widzę małego, bezskrzydłego owada uciekającego w szczelinę ziemi, najczęściej mam do czynienia z nimfą, nie z osobnikiem zdolnym do lotu.
Po co turkuć wzbija się w powietrze
Lot ma dla tego owada przede wszystkim znaczenie rozrodcze. Po intensywnym wiosennym żerowaniu, zwykle w maju i czerwcu, dorosłe osobniki wychodzą z podziemnych korytarzy, wydają charakterystyczne dźwięki i mogą odbywać krótkie loty godowe.
Sprzyja im ciepła, wilgotna noc. W takich warunkach gleba jest miękka, a owady łatwiej przemieszczają się zarówno pod powierzchnią, jak i nad nią. Dlatego turkucia częściej można zauważyć po deszczu, w pobliżu kompostownika, obornika, szklarni albo wilgotnych grządek.
Nie oznacza to, że każdy napotkany turkuć właśnie przyleciał z daleka. Równie dobrze mógł wyjść z tunelu znajdującego się kilka metrów dalej. Lot pozwala mu jednak zasiedlać nowe fragmenty ogrodu, zwłaszcza gdy w podłożu znajduje odpowiednią wilgotność i dużo materii organicznej.
W praktyce ogrodniczej samo zobaczenie turkucia w powietrzu nie mówi jeszcze, jak duża jest skala problemu. Jeden dorosły owad nie musi oznaczać plagi. O wiele ważniejsze są objawy obecności w glebie i kondycja roślin.
Jak rozpoznać, że turkucie rzeczywiście są w grządce
Najbardziej charakterystyczne są płytkie, wyniesione korytarze widoczne jako wałeczki lub spękania ziemi. Młode sadzonki mogą nagle więdnąć, mimo że podłoże jest wilgotne, ponieważ korzenie zostały podcięte albo naruszone podczas kopania.
Turkucie żywią się zarówno pokarmem zwierzęcym, jak i roślinnym. Zjadają między innymi drobne bezkręgowce, ale przy dużej liczebności podgryzają korzenie, bulwy i kiełkujące nasiona. Najbardziej cierpią młode warzywa, rozsada i rośliny o delikatnym systemie korzeniowym.
Nie każdy tunel w ziemi oznacza jednak obecność turkucia. Podobne ślady mogą zostawiać krety, nornice lub inne organizmy glebowe. Żeby potwierdzić diagnozę, można ostrożnie rozgarnąć ziemię przy więdnącej roślinie i szukać szerokiego, gładkiego korytarza oraz samego owada.
Dobrym sygnałem ostrzegawczym jest także sytuacja, w której kilka sąsiednich roślin więdnie w podobnym czasie, a ich korzenie są częściowo odcięte. Jeśli problem dotyczy tylko jednej rośliny, przyczyna może być inna, na przykład choroba korzeni, przesuszenie lub uszkodzenie podczas sadzenia.
Co zrobić, gdy turkuć niszczy rośliny
Najpierw sprawdzam, czy szkody są lokalne, czy obejmują całą grządkę. Przy pojedynczych śladach skuteczniejsze i bezpieczniejsze bywa ręczne usunięcie owadów niż opryskiwanie całego podłoża. Trzeba działać spokojnie, bo przypadkowe preparaty mogą zaszkodzić także dżdżownicom i pożytecznym organizmom glebowym.
Pułapka z obornikiem
Jesienią można wykopać kilka niewielkich dołków i wypełnić je końskim obornikiem. Turkucie chętnie gromadzą się w takim ciepłym, organicznym materiale. Zimą albo wczesną wiosną pułapkę rozkopuje się i usuwa zgromadzone owady.
Ta metoda wymaga regularnej kontroli i nie daje gwarancji całkowitego usunięcia szkodnika. Jej zaletą jest to, że pozwala ograniczyć liczebność bez traktowania całej działki środkiem chemicznym.
Wyłapywanie w korytarzach
Wzdłuż widocznych tuneli można wkopać głębokie naczynie o gładkich ściankach, tak aby jego krawędź znajdowała się na poziomie gruntu. Owad wpada do środka, ale ma trudność z wydostaniem się. Pułapkę trzeba sprawdzać często, szczególnie po deszczu i w ciepłe dni.
Przeczytaj również: Tarczniki na liściach - jak je rozpoznać i zwalczyć?
Ograniczenie warunków sprzyjających szkodnikowi
Turkucie lubią wilgotną, żyzną glebę z dużą ilością materii organicznej. Nie chodzi oczywiście o przesuszenie grządek, lecz o unikanie stałego przelania, zalegania wody i niekontrolowanego składowania świeżego obornika tuż przy młodych roślinach.
Przy większym problemie pomaga także dokładne przekopanie gleby i niszczenie znalezionych komór lęgowych. W jednej komorze może znajdować się około 200-300 jaj, więc jej usunięcie ma większe znaczenie niż złapanie pojedynczego dorosłego osobnika latającego nad grządką.
Jeśli ktoś rozważa środek ochrony roślin, powinien sprawdzić aktualną etykietę i zakres rejestracji dla konkretnej uprawy. Nie polecam stosowania preparatu tylko dlatego, że w internecie opisano go jako uniwersalny sposób na turkucia.
Lot turkucia nie jest najważniejszym problemem
Odpowiedź na pytanie o latanie jest prosta: dorosły turkuć podjadek może latać, najczęściej krótko, ciężko i w okresie godowym. Nimfy pozostają bezskrzydłe, a całe pokolenie przez większość życia rozwija się w glebie.
Jeżeli zobaczysz go nocą nad trawnikiem albo grządką, nie zakładaj od razu, że ogród został opanowany przez szkodniki. Najpierw sprawdź korytarze, korzenie i więdnące rośliny. To właśnie skala szkód, a nie sam fakt, że owad potrafi wzbić się w powietrze, powinna decydować o dalszym działaniu.
